Shaffoflik va ekologik mas’uliyat tamoyillariga muvofiq, «Orolboyi» milliy tabiat bog‘i muntazam ravishda asosiy ekologik va geografik ko‘rsatkichlarni, shuningdek, Orolbo‘yi hududi holati to‘g‘risidagi dolzarb statistik ma’lumotlarni e’lon qiladi.
Umumiy ma’lumotlar va hududni zonalarga ajratish
«Orolboyi» milliy tabiat bog‘i 2019-yilda tashkil etilgan bo‘lib, Qoraqalpog‘iston Respublikasining Bo‘zatov tumanida (Bo‘zatov va Nukus tumanlari chegaralari bo‘ylab, Nukus shahridan 80–85 km uzoqlikda) joylashgan. Bog‘ Davutko‘l ko‘lining shimoliy-g‘arbida, dengiz sathidan 55–65 m balandlikda joylashgan. Uning kengligi 1–1,5 km, uzunligi — 15 km.
Umumiy maydoni
- Qo‘riqxona hududi: 2 317,86 ga
- Rekreatsiya hududi: 488,72 ga
- Xo‘jalik hududi: 399,37 ga
Flora va fauna tur tarkibi
- Flora (o‘simliklar): 102 tur
- Fauna (umurtqalilar): 85 tur
- Qushlar: 52 tur (12 tasi Qizil kitobda)
- Sudralib yuruvchilar: 17 tur (2 tasi Qizil kitobda)
- Sutemizuvchilar: 16 tur
- Suvda va quruqlikda yashovchilar: 2 tur
Tabiyat sharoit va iqlim
2 801,3 ga maydonga ega hudud turang‘il bog‘lari, jiyda, yulg‘un chakalakzorlari va butalar bilan qoplangan. Bog‘ iqlimi keskin kontinental: sovuq qish va issiq yoz. Yanvarning o‘rtacha harorati -5 °C, iyulniki — +32 °C. Yillik yog‘in miqdori — 110 mm dan ortiq. Vegetatsiya davri 90–100 kun davom etadi.
Amudaryo daryosi bog‘dan 98 km g‘arb va shimoliy-g‘arbda oqib o‘tadi. Ochiq hududlarda shamol tezligi keskin o‘zgarib turadi: kuchsiz 1,5–2 m/s dan o‘rtacha 10–12 m/s gacha va kuchli 15–20 m/s gacha shamollargacha. Qurg‘oqchilik davri yoz va kuz boshlariga to‘g‘ri keladi, yog‘ingarchilik asosan qish va bahorda kuzatiladi.
Noyob turlarni muhofaza qilish (Qizil kitob)
Milliy tabiat bog‘ining asosiy maqsadi noyob tabiyat majmualarni, o‘simlik va hayvonlarning genetik fondini saqlash, insonning tabiatga salbiy ta’sirini oldini olish, shuningdek, atrof-muhit monitoringini olib borishdan iborat.
- 12 turdagi noyob qushlar, O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan.
- 17 turdagi sudralib yuruvchilar, bu Qoraqalpog‘iston sudralib yuruvchilar faunasining 56,1% ini tashkil etadi. Ulardan 2 tur Qizil kitobga kiritilgan: kulrang echkemar (Varanus griseus) va O‘rta Osiyo cho‘l toshbaqasi (Testudo horsfieldi).
Ekologik ko‘rsatkichlar dinamikasi
| Ko‘rsatkich | 2022 yil | 2023 yil | 2024 yil (reja) |
|---|---|---|---|
| Saksovul o‘rmonzorlari maydoni (ga) | 15 000 | 22 500 | 30 000 |
| Jayronlarning hisobga olingan soni (bosh) | 280 | 350 | 420 |
| Ro‘yxatga olingan ko‘chib yuruvchi qushlar turlari | 115 | 124 | 130 |
| Ekologik turistlar oqimi (kishi/yil) | 1 200 | 2 100 | 3 500 |
Dengiz tubini ko‘kalamzorlashtirishning interaktiv holati
Quyida ekilgan saksovulning ildiz tuzilmasi o‘sishi hisobiga chang va tuzlar ko‘chishini kamaytirish dinamikasi keltirilgan:
Tashrif buyuruvchilar uchun ma’lumot
Dam olish va bayram kunlari: 09:00 – 21:00 (qishda — 17:00 gacha)
Bog‘ yaqinida mehmonxonalar mavjud emas. Tashrif buyuruvchilarga Nukus shahridagi mehmonxonalardan foydalanish tavsiya etiladi (80–85 km).