Asalarilar – dunyoni qutqaruvchilardir ⁉️
🦟 Asalarilar gulli o’simliklarning 80% ga yaqinini changlatadi
Qishloq xo‘jaligi ekinlarining uchdan ikki qismi asalarilar bo’lmasa o’smaydi.✔️
Asalarilarni alohida organizmlar deb hisoblamaslik kerak
Asalarilar shunday ijtimoiy hayvonlarki, ularning koloniyalarini superorganizmlar deb atash mumkin va individual asalarilar oilasidan tashqarida yashay olmaydi.✔️
Asalarilarning 5 ta ko’zlari bor, lekin u qizil rangni ajrata olmaydi
Asalarilarning boshida ikki xil ko’z bor – yorug’lik darajasini aniqlash uchun mas’ul bo’lgan uchta kichik oddiy ko’zlar va ikkita murakkab ko’zlar.✔️
Asalarilar o’zlarining his-tuyg’ulariga qarab har xil shovqin qiladilar
Hasharotlarning shovqini ularning qanotlarining harakati tufayli paydo bo’ladi – ari uchun bu soniyada 440 martagacha qanot qoqishdir.✔️
Apiologiya – asal asalarilarni (Apis mellifera) o’rganadigan fan. Asalarilar 17-asrda tadqiqot ob’ekti sifatida diqqatni tortdi va ular miloddan avvalgi bir necha ming yillardan beri ko’paytirila boshlandi. Hozirda asalarilarning 30 dan ortiq zotlari mavjud.
Kun davomida ishchi ari 10 ta reysni amalga oshirishi va taxminan 12 gektar maydonni o’rganishi mumkin.✔️
Barcha hayvonlar singari, asalarilar ham kasal bo’lishadi. Ularning o’z infektsiyalari, shu jumladan virusli (masalan, Isroilning o’tkir falaj virusi), turli xil parazitlari bor. Asalarilarning eng keng tarqalgan kasalliklaridan biri bu Varroa destructor parazitzdir.✔️
O’tgan yil davomida asalarilarning kamayishiga e’tibor qaratish uchun ko’plab kampaniyalar paydo bo’ldi. Faollar va olimlar bir sababga ko’ra bong urmoqda: 2006 yildan beri asalarichilar o’z asalarilarining ommaviy nobud bo’lishini kuzatmoqdalar. 2019 yilda Qo’shma Shtatlarda asalarilarning 40% dan ortig’i nobud bo’ldi. Evropa va Rossiyada bu raqamlar kamroq, ammo bu hodisa hali ham kuzatilmoqda. Asalarilar ekologik ofatlar va pestitsidlardan nazoratsiz foydalanish tufayli nobud bo’lmoqda.✔️
Asalarilarning yo’q bo’lib ketishi gullaydigan o’simliklar sonining kamayishiga olib kelishi mumkin. ✔️
📸Orolbo’yi MTB ✍️